ગુજરાત સરકાર દર વર્ષે ખેતીને વધુ ફળદ્રુપ અને અસરકારક બનાવવા માટે નવી યોજનાઓ અમલમાં મૂકે છે. હાલના સમયમાં બિયારણની ગુણવત્તા ખેતીના પાકને સીધો અસર કરે છે. ખેડૂતો સારી ઉપજ મેળવે એ માટે યોગ્ય, હાઈબ્રિડ અને રોગપ્રતિરોધક બિયારણની જરૂરિયાત રહે છે. આવી જ જરૂરિયાતને ધ્યાનમાં રાખીને ગુજરાત સરકાર દ્વારા “બિયારણ સહાય યોજના” શરૂ કરવામાં આવી છે.
યોજના શું છે અને કેમ જરૂરી છે?
આ યોજના હેઠળ ખેડૂતોને હાઈબ્રિડ બિયારણ ખરીદવા માટે રૂપિયા 75,000 સુધીની સહાય આપવામાં આવે છે. હાઈબ્રિડ બિયારણ એવા બિયારણ હોય છે કે જેના દ્વારા પાક વધુ તેજીથી વિકસે છે, રોગપ્રતિકારક ક્ષમતા વધુ હોય છે અને જેના કારણે ખેડૂતોને વધુ ઉપજ મળે છે. એટલે કે, આ યોજના માત્ર એક સહાય નથી – પણ નવી ટેકનિકથી ખેતી માટેનું મહત્વપૂર્ણ પગલું છે.
યોજનાનો હેતુ અને લક્ષ્યાંક
આ યોજના પાછળ સરકારનો હેતુ એવો છે કે ખેડૂતો આધુનિક ખેતી તરફ આગળ વધે, કમ ખપતે વધુ ઉપજ મેળવે અને ખેતીમાંથી લાભ મેળવે. ખાસ કરીને બાગાયતી પાક જેવા કે શાકભાજી, ફળો વગેરે માટે યોગ્ય બિયારણનો ઉપયોગ કરીને ખેતીમાં ગુણવત્તા અને જથ્થો – બન્નેમાં વધારો થાય. ખેતી હવે ફક્ત પરંપરાગત પદ્ધતિથી નહીં ચાલે, ટેકનોલોજી અને સાયન્ટિફિક આધાર પર જ ખેતીને સફળ બનાવી શકાય છે.
કોણ લાભ લઈ શકે?
આ યોજનાનો લાભ માત્ર ગુજરાતના એવા ખેડૂતોને મળશે, જે આઈખેડૂત પોર્ટલ પર નોંધાયેલ હોય. એટલે કે ખેડૂતોની ઓળખ અને જમીનના કાગળ સાચા હોવા જોઈએ. જેમણે અગાઉ આ પોર્ટલ પર પોતાની વિગતો નોંધાવી છે તેઓ અરજી કરી શકે છે. ખાસ કરીને અનુસૂચિત જાતિ, જનજાતિ અથવા ટીસ્પી વિસ્તારમાં રહેતા ખેડૂતોને વધુ રકમ મળવાની પણ ખાસ જોગવાઈ છે.
કેટલી સહાય મળશે?
યોજનાની અંદર સરકારી માર્ગદર્શિકા મુજબ, ખેડૂતોને બેમાંથી ઓછું – 75 હજાર સુધી અથવા કુલ ખર્ચનું 40% સહાય રૂપે મળશે. જો ખેડૂત અનુસૂચિત જનજાતિ વિસ્તારમાંથી છે, તો તેને વધુમાં વધુ ₹25,000 અથવા 50% સુધી સહાય મળે છે. જે પાકના બિયારણ માટે સહાય માંગવામાં આવે છે, તે ખરેખર ખેતી માટે જરૂરી હોવું જોઈએ અને તેની ખરીદીની રસીદ જરૂરી છે.
અરજી કેવી રીતે કરવી?
આઈખેડૂત પોર્ટલ (https://ikhedut.gujarat.gov.in) પર જઈને ખેડૂત મિત્રો પોતાનું યુઝર આઈડી વડે લોગિન કરી શકે છે. પોર્ટલમાં “બાગાયતી યોજના” હેઠળ “હાઇબ્રિડ બીજ સહાય યોજના” દેખાશે. ત્યાં “Apply” બટન પર ક્લિક કરીને નવી અરજી કરી શકાય છે. અરજીમાં જમીનના કાગળ, આધાર કાર્ડ, બેંક પાસબુક વગેરે જેવી વિગતો ભરવી પડે છે. છેલ્લે ફોર્મ સબમિટ કરીને તેની પ્રિન્ટ કઢવી પડે છે, જે જરૂરી ઓફિસમાં જમાં કરાવવાની હોય છે.
જરૂરી દસ્તાવેજો
આ યોજનામાં અરજી કરવા માટે ખેડૂત પાસે નીચેના દસ્તાવેજ હોવા જરૂરી છે:
- ખેડૂતનો આધાર કાર્ડ
- બેંક પાસબુક અને રદ કરેલ ચેક
- જમીનના દસ્તાવેજ (7/12, 8A)
- હાઈબ્રિડ બિયારણ ખરીદીની રસીદ
- જાતિ દાખલો (SC/ST માટે)
- વિકલાંગતા પ્રમાણપત્ર (જોઈએ તો)
- વન અધિકાર પ્રમાણપત્ર (જોઈએ તો)
ઓફલાઇન અરજી કેવી રીતે કરવી?
જે ખેડૂત મિત્રો પાસે ઓનલાઈન અરજી કરવાનો અનુભવ નથી, તેઓ નજીકના કૃષિ વિભાગના કાર્યાલય અથવા બાગાયતી વિભાગના અધિકારીઓની મદદ લઈ શકે છે. ત્યાંથી અરજીઓ માટે જરૂરી માર્ગદર્શન, ફોર્મ ભરવાની મદદ અને દસ્તાવેજોની તપાસ થાય છે.
કેટલાં હેક્ટર સુધી સહાય મળે?
ખેડૂત 1 થી 5 હેક્ટર સુધીની ખેતી માટે આ યોજનાનો લાભ લઈ શકે છે. દરેક હેક્ટર માટે કેટલો ખર્ચ થયો છે તે મુજબ સહાય ગણવામાં આવે છે. સામાન્ય ખેડૂતો માટે મહત્તમ ₹20,000 સુધી અને અનુસૂચિત જનજાતિ માટે ₹25,000 સુધીની સહાય મળી શકે છે.
શું લાભ થશે?
ખેડૂતોને સારી જાતના બીજ મળવાથી પાક વધુ થાય છે. પાક રોગપ્રતિરોધક બને છે, તેથી ખેતમજૂરીનો ખર્ચ પણ ઓછો થાય છે. વધુ ઉપજથી બજારમાં વેચાણ પણ વધારે થાય છે અને ખેડૂતને નફો મળે છે. ખેડૂતો માટે આ એક મોટો લાભ છે, કારણ કે તેમના ખેતરમાં વધુ આવક થવાથી જીવનમાનસ વધારે સારું બને છે.
કઈ કઈ પાક માટે આ યોજના છે?
આ યોજના ખાસ કરીને બાગાયતી પાક માટે છે જેમ કે શાકભાજી (માટર, ટમેટા, ડુંગળી), ફળો (કેરી, પપૈયા, જામફળ), કે તલ, મગફળી જેવા તે પાક જે ખાસ બીજ પર આધાર રાખે છે. ખેતી માટે યોગ્ય હાઈબ્રિડ બીજની પસંદગી ખેડૂતના ફળ-પરિણામમાં સીધો ફર્ક લાવે છે.
મહત્વની માહિતી અને સંપર્ક
ખેડૂત મિત્રો વધુ માહિતી માટે i-Khedut પોર્ટલની મુલાકાત લઈ શકે છે. જો કોઈ તકલીફ આવે તો નીચેના ટોલ ફ્રી નંબર પર સંપર્ક કરી શકે છે:
ટોલ ફ્રી હેલ્પલાઇન: 1800-180-1551
નિષ્કર્ષ
બિયારણ સહાય યોજના 2025 એ ગુજરાતના ખેડૂતો માટે એક ઉત્તમ તક છે. ટેકનોલોજી અને વૈજ્ઞાનિક પદ્ધતિથી ખેતી કરવાની દિશામાં ખેડૂત હવે સરકારના સહકારથી આગળ વધી શકે છે. સહાય મળવાથી બિયારણની કિંમતની ચિંતા ઘટે છે અને ખેતીમાં ભાવિ નફો વધે છે. દરેક પાત્ર ખેડૂત મિત્રો આ યોજના માટે સમયસર અરજી કરવી જોઈએ અને ખેતીને વધુ સફળ બનાવવી જોઈએ.